Naučnici sa italijanskog univerziteta Bokoni tvrde da algoritam X-a pomera političke stavove korisnika u konzervativnijem pravcu.
Ovaj zaključak objavili su u radu “Politički efekti algoritma feeda mreže X”. On je izveden iz studije koju je vodio Žermen Gotje a u kojoj su istraživači nasumično rasporedili 4.965 aktivnih korisnika mreže X iz SAD u jednu od dve grupe.
Prva grupa koristila je podrazumevani „For You“ feed. Taj feed koristi algoritam koji bira i rangira objave za koje procenjuje da će korisnici najverovatnije stupiti u interakciju s njima, uključujući i objave naloga koje oni ne prate.
Druga grupa koristila je hronološki feed. On prikazuje samo objave naloga koje korisnici prate, i to redosledom kojim su objavljene. Eksperiment je trajao sedam nedelja tokom 2023. godine.
Korisnici koji su prešli sa hronološkog feeda na „For You“ feed imali su za 4,7 procentnih poena veću verovatnoću da daju prioritet političkim pitanjima koja favorizuju američki republikanci. Bili su i skloniji tome da krivičnu istragu protiv predsednika SAD Donald Trump smatraju neprihvatljivom. Takođe, kada je reč o ratu u Ukrajini pomerili su se u pravcu koji je naklonjeniji Rusiji.
Kako radi algoritam?
Istraživači su analizirali i na koji način je algoritam proizveo ove efekte. Pronašli su dokaze da je udeo desno orijentisanog sadržaja povećao za 2,9 procentnih poena ukupno (i za 2,5 poena među političkim objavama) u poređenju sa hronološkim feedom.
Istovremeno je značajno smanjio vidljivost objava sa naloga tradicionalnih medijskih organizacija, a promovisao ili pojačavao objave političkih aktivista.
Studija je pokazala i da je algoritam podsticao korisnike da zaprate više desno orijentisanih naloga, a ti novi obrasci praćenja zadržali su se čak i nakon povratka na hronološki feed.
Drugim rečima, isključivanje algoritma nije jednostavno „resetovalo“ ono što ljudi vide. Njegov uticaj je bio dugotrajniji od svakodnevnih efekata.
Erozija demokratičnosti i tolerancije
Pomenuta studija potvrđuje nalaze sličnih istraživanja. Na primer, studija iz 2022. godine – pre nego što je Elon Musk kupio Twitter i preimenovao ga u X – pokazala je da su algoritamski sistemi platforme pojačavali sadržaj političkog desnog centra više nego levog u šest od sedam analiziranih zemalja.
Eksperimentalna studija iz 2025. godine ponovo je rangirala X feedove kako bi smanjila izloženost sadržaju koji izražava antidemokratske stavove i stranačku netrpeljivost. Utvrđeno je da je to promenilo osećanja ispitanika prema političkim protivnicima za više od dva poena na skali „termometra osećanja“ od 0 do 100. Autori su procenili da bi takva promena u opštoj populaciji prirodnim putem obično trajala oko tri godine.
Izvor: The Conversation
Foto: JarTee, Depositphotos