Pripreme EU za rat sa Rusijom su u punom jeku. Pare, već će se naći, ili zaduživanjem ili štampanjem. Oružje i municija, to će se nabaviti kada se nađu pare. Vojnici? E tu se javlja problem. Većinu mladih ne zanima ratovanje, a kako ćeš u rat bez vojske. Rješenje su – penzioneri.
Želje političkih i vojnih lidera EU da se do 2029. godine naoružaju do zuba i budu spremni za rat sa Rusijom, suočavaju se sa malim problemom. Većina mladih u Evropi nema namjeru da se prihvate puške.
U Austriji, koja je vojno neutralna ali je članica EU, u ispitivanjima javnosti samo 16 posto mladih je izrazilo spremnost da uzme oružje u ruke „u slučaju krize“. U Velikoj Britaniji, istraživanje koje je prošle godine naručio britanski dnevni list Express, pokazalo je da 64 posto Britanaca ne želi da se pridruži vojsci u slučaju rata.
Druga istraživanja, poput onog agencije Ipsos, takođe provedeno prošle godine, pružaju malo optimističniju sliku. Njihovi rezultati pokazuju da „samo“ 48 posto Britanaca ni u kom slučaju „ne bi bilo spremno da uzme u ruke oružje za Britaniju“, dok bi 38 posto to prihvatilo.
U Njemačkoj, koja je sebi postavila kao strateški cilj da „ponovo postane najjača vojna sila u Evropi“, od početka ove godine na snazi je obavezna registracija mladih potencijalnih vojnika, što se za sada svodi na popunjavanje upitnika.
Tuđa djeca a ne generalova
Od 298.200 mladih Nijemaca, kojima su u periodu od januara do maja ove godine bili poslati upitnici sa mogućnošću da se odmah dobrovoljno prijave u profesionalnu vojsku, samo njih 530 izrazilo je spremnost da istog trenutka obuče uniformu. Ovaj simboličan odziv ne bi trebao biti preveliko iznenađenje. Prema ispitivanju njemačkog Instituta Forsa iz juna prošle godine, čitavih 17 posto Nijemaca reklo je da bi branili svoju zemlju ukoliko je neko napadne.
Skepticizam mladih Nijemaca je razumljiv, jer za razliku od ratničke euforije njemačkih političara i generala, mladima su izgleda još svježe školske lekcije iz istorije, koje su stariji valjda zaboravili. Zadnja dva puta kada je Njemačka bila „najjača vojna sila u Evropi“, 1914. i 1939. godine, nije se dobro završilo ni za Evropu ni za Njemačku. Ali treća sreća, nadaju se u Berlinu.
Slična je situacija i u ostalim ključnim državama Evrope. Prema studiji nevladine organizacije, Evropskog vijeća za spoljnu politiku iz juna ove godine, 66 posto Italijana, starih između 18 i 60 godina, „ne vjeruje da bi oni lično bili spremni da se bore za svoju državu“. U Francuskoj taj procenat je bio 45 posto, a u Španiji 50 posto.
U slučaju Francuske, broj apstinenata među potencijalnim vojnicima vjerovatno je porastao nakon govora generala Fabiena Mandona, u novembru prošle godine pred gradonačelnicima iz cijele Francuske. Ponešen emocijama i u ekstazi zbog predstojećeg rata, general Mandon upozorio je hedonistički nastrojene Francuze da pobjede nad Rusijom nema ukoliko „nisu spremni da izgube djecu“. Naravno, radi se o tuđoj djeci a ne generalovoj.
Trećepozivci, zbor!
Pošto je rat ozbiljna stvar, a mladi Evropljani su se pokazali nepouzdanim, spas je pronađen u penzionerima. Tradicionalno, gornja starosna granica za rezerviste bila je između 55 i 60 godina, jer su vojske davno zaključile da od starih vojnika i nema neke velike koristi, te da je nerealno očekivati da se oni ravnopravno nose sa dvadesetogodišnjacima.
Ali, nužda zakon mijenja, pa su tako iznenada širom Evrope zaključili da su godine samo broj, te da između dvadesetogodišnjeg i sedamdesetogodišnjeg vojnika praktično nema razlike. Da bi se uvjerili u istinitost ove tvrdnje, dovoljno je obići čekaonice po domovima zdravlja i staračke domove, sve specijalac do specijalca.
Finska je od 1. januara ove godine podigla starosnu granicu za rezerviste sa dosadašnjih 50 godina na 65 godina, dok za penzionisane oficire od čina pukovnika pa na više, granice za pozivanje u rat nema. Njihova veza sa vojskom je neraskidiva, dok ih smrt ne rastavi.
Zbog nedostatka entuzijazma među Francuzima da za pobjedu nad Rusijom žrtvuju svoje sinove, vlast je morala potražiti alternativu za popunu brojnog stanja u vojsci. Tako je najavljeno podizanje starosne granice za vojne rezerviste dobrovoljce na 70 godina, a za pojedine specijalnosti i do 72 godine.
Penzionerske dileme, španska plaža ili istočni front
Da ne bi zaostali za Francuzima, Nijemci su pokazali da i oni konja za trku imaju, odnosno penzionere za mobilizaciju. Predsjednik njemačkog Udruženja rezervista, Bastijan Ernst, obradovao je svoje trenutne, a bogami i buduće članove, kao i aktuelnu vlast, izjavom da su sedamdesetogodišnjaci spremni za vojnu službu, te da bi „gornja starosna granica za vojne rezerviste u Njemačkoj trebalo da se podigne na 70 godina, s obzirom na to da ljudi duže ostaju u formi“.
Velika Britanija, takođe priprema izmjene zakona kojima bi se starosna granica za rezerviste podigla sa sadašnjih 55 na 65 godina i očekuje se da bi ove izmjene mogle stupiti na snagu već tokom naredne godine.
Cinici bi ideju o slanju penzionera u rat, opisali kao „svaka igra, svaka dobija“. Ako pobjede Ruse, super. Ako ne, opet super, jer će se smanjenjem broja penzionera drastično smanjiti i troškovi penzionih i zdravstvenih fondova, na radost ministara finansija. A i ponuda stanova i kuća na tržištu bi se povećala.
Dodatna prednost je to, što je penzionere puno lakše uhvatiti nego mlade koji mogu brzo trčati i preskakati ograde. Obavještajnim radom već su identifikovane tačke sa visokom koncentracijom penzionera, starački domovi, apoteke, domovi zdravlja. Samo treba dovesti kamion i utovariti vojsku.
Sa druge strane, mobilizacija penzionera koji su u inostranstvu mogla bi se pokazati komplikovanom. Više od milion njemačkih penzionera živi širom svijeta, od Španije do Tajlanda. Kako ih, onda, ubijediti da pod stare dane sunčanje na mediteranskim i azijskim plažama zamijene za zimovanje u rovovima na istočnom frontu? Sa istim problemom bi se suočile i vlasti u Velikoj Britaniji, Švedskoj i ostalim bogatim EU državama, čiji penzioneri takođe često biraju kao svoje stalno prebivalište sunčane obale Mediterana.
Njemački plan B – Balkanci
Pragmatični Nijemci i ostale članice EU i NATO zato već razmišljaju i o „planu B“. Ideja je jednostavna: ako već nema dovoljno domaćih državljana, bilo mladih bilo starih, manjak vojnika za veliki rat onda bi se trebao nadoknaditi regrutovanjem stranaca, kojima bi se ponudile pare i brzo sticanje državljanstva. U Estoniji se predlaže prijem u vojsku ne samo državljana zemalja članica EU i NATO, već i dobrovoljaca iz Australije, Novog Zelanda, Brazila i Ukrajine.
Nijemci takođe razmišljaju o angažovanje dobrovoljaca iz EU država, ali i imigranata prisutnih u Njemačkoj, kao i državljana iz zemalja kandidata za članstvo u EU. To bi se odnosilo prije svega na državljane Srbije i BiH, jer su ostale zemlje kandidati već NATO članice, pa njihovim državljanima po automatizmu sleduje istočni front.
Time su EU i Njemačka demantovale lokalne evroskeptike i pokazali ne samo da nisu zaboravili na građane Srbije i BiH, već su im i širom otvorena vrata EU, preciznije vrata kasarni.
Angažovanje dobrovoljaca iz drugih država, moglo bi dovesti i do nelojalne konkurencije u Evropskoj uniji. Rezervisti iz siromašnih NATO članica mogli bi odlučiti da se zbog veće plate „upišu“ u njemačku vojsku, što bi u njihovim matičnim državama samo povećalo nedostatak vojnika.
U NATO studiji iz jula prošle godine „Optimističan pogled na volju društava za borbom“, priznaje se da bi strani dobrovoljci, prvenstveno privučeni parama ili obećanjima o ekspresnom sticanju državljanstva, mogli jako brzo izgubiti motivaciju da se bore. Isto bi se moglo desiti i sa stranim dobrovoljcima koji bi se prijavili zbog romantičnih ideja o ratovanju.
Na kraju će ishod rata sa Rusijom izgleda zavisiti od evropskih penzionera, koji postaju udarna pesnica NATO-a i u čijim rukama je sada i budućnost EU.
Dražen Simić
Biznis i finansije 249, septembar 2026.
Foto: Jan Pawel Bochen, Unsplash